عبد الحسين خان ملك المؤرخين ( لسان السلطنه )
734
مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى )
پسر بزرگش شيخ محمد صادق مجتهد است كه در نجف اشرف تحصيل كرده . ختم او را به امر دولت در مسجد شاه گرفتند . مردى سادهلوح بود و در علوم مختلفه ايرانى دستى داشت . چند كتاب از او به جاى مانده ازجمله رساله عمليه ، رد بر پادرى « 1 » . طهران در ماه ذىقعده الحرام 1322 ، چند نفر از عملهء خلوت همايونى « 2 » كه بعضى حرفها دربارهء عين الدوله صدر اعظم به شاه گفته بودند ، به گوش صدر اعظم رسيد . حكم كرد از طهران خارج بشوند ، ازجمله ابو القاسم خان ناصر خاقان برادر مادرى وزير همايون است كه جوانى لوده و مسخره و زشتپيشه و بدكردار بود و محبوب القلوب شاه به مسخرگى شده بود . حكم شد به طرف قم و كاشان برود . روس در ماه ذىقعده ، شاگردان مدارس پطرزبورغ و مسكو بر ضد امپراطور روسيه شورش دارند و مىگويند بايد سلطنت روسيه مشروطه باشد ، به علاوه از جنگ با دولت ژاپون دست بكشد . زيرا كه بىجهت دولت روسيه با ژاپونىها جنگ كرد و ضرر كلى به ملت و دولت وارد آورد . ميان شاگردان و پليس نزاع سخت شده . روزبهروز جمعيت آزادىطلبان رو به ازدياد است ، احتمال دارد كه امپراطور را از سلطنت معزول نمايند . ژاپون در ژاپون عدهء روزنامه از روس بيشتر است ، با اينكه جمعيت روس تقريبا سه برابر جمعيت ژاپون است و خاك روس پنجاه و شش برابر خاك ژاپون است ، فقط در توكيو پاىتخت ژاپون هفتصد نوع روزنامه طبع مىشود .
--> ( 1 ) . پادرى به معناى كشيش است مأخوذ از كلمه « فادر پدر » . هانرى مارتين كشيش كتابى در تحسين مسيحيت و تخفيف اسلام در زمان فتحعلى شاه نوشته كه جمعى از ايرانيان بر آن رديه نوشتند . نمىدانم منظور از پادرى همان هانرى مارتين انگليسى است يا ديگرى . ( 2 ) . يعنى كارمندان وزارت دربار .